Achluofobia to silny i utrzymujący się lęk przed ciemnością lub przebywaniem w miejscach pozbawionych światła. Jest jedną z częściej spotykanych fobii u dzieci, jednak może utrzymywać się również w wieku dorosłym.
Osoba z achluofobią nie boi się samej ciemności, lecz zagrożeń, które – jej zdaniem – mogą się w niej ukrywać lub wydarzyć. Lęk jest na tyle intensywny, że może prowadzić do unikania ciemnych pomieszczeń, wychodzenia po zmroku czy spania bez zapalonego światła.
Objawy
Podczas przebywania w ciemności lub na samą myśl o niej mogą wystąpić:
- silny lęk,
- przyspieszone bicie serca,
- pocenie się,
- drżenie mięśni,
- duszność,
- uczucie zagrożenia,
- napad paniki,
- trudności z zasypianiem,
- unikanie ciemnych miejsc.
Możliwe przyczyny
Rozwój achluofobii może być związany z:
- traumatycznym wydarzeniem przeżytym w ciemności,
- silnym lękiem odczuwanym w dzieciństwie,
- oglądaniem przerażających treści,
- wyuczeniem lęku od rodziców lub opiekunów,
- predyspozycjami do zaburzeń lękowych.
Czynniki ryzyka
- wiek dziecięcy,
- doświadczenia traumatyczne,
- inne zaburzenia lękowe,
- PTSD,
- dodatni wywiad rodzinny dotyczący zaburzeń lękowych.
Leczenie
Najczęściej stosowane metody obejmują:
- terapię poznawczo-behawioralną (CBT),
- terapię ekspozycyjną,
- naukę technik relaksacyjnych,
- leczenie farmakologiczne w uzasadnionych przypadkach.
Czy jest uznawana medycznie?
Achluofobia jest uznawana za fobię specyficzną. Nie stanowi osobnej jednostki chorobowej w klasyfikacjach DSM-5 ani ICD-11, lecz należy do grupy fobii specyficznych.
Podobne fobie
- Nyktofobia (Nyctophobia) – lęk przed nocą lub ciemnością.
- Skotofobia (Scotophobia) – lęk przed ciemnością.
- Ligyrofobia – w niektórych przypadkach może współwystępować z lękiem przed nagłymi bodźcami w ciemności.
Ciekawostki
- Achluofobia, nyktofobia i skotofobia są często używane zamiennie, choć ich znaczenie może się nieznacznie różnić.
- Lęk przed ciemnością jest naturalnym etapem rozwoju u wielu dzieci i zazwyczaj ustępuje wraz z wiekiem.
- U dorosłych utrzymujący się silny lęk może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Częstość występowania
Dokładna częstość nie jest znana. Jest to jedna z częściej opisywanych fobii specyficznych, zwłaszcza wśród dzieci.
Klasyfikacja
ICD-11: 6B03 – Fobia specyficzna (Specific Phobia)
DSM-5: Specific Phobia
Źródła naukowe
- ICD-11 – World Health Organization (WHO)
- DSM-5-TR – American Psychiatric Association
- Antony MM, Barlow DH. Handbook of Assessment and Treatment Planning for Psychological Disorders
- National Institute of Mental Health (NIMH)