Bibliotekarz, który czasem mówi: „Nie zapisałem.”

Wyobraź sobie, że Twój mózg jest ogromną biblioteką. Każdego dnia trafiają do niej setki nowych informacji. Gdzie położyć wspomnienie z wakacji? Do którego regału wrzucić imię nowo poznanej osoby? A gdzie schować informację, że piekarnik jednak był włączony? Za dużą część tego bałaganu odpowiada hipokamp. Można powiedzieć, że jest bibliotekarzem mózgu. I jak każdy bibliotekarz… czasami ma serdecznie dość.

Gdzie się znajduje?

Każdy człowiek ma dwa hipokampy – po jednym w każdej półkuli mózgu. Znajdują się głęboko w płatach skroniowych i należą do układu limbicznego. Nazwa pochodzi od greckiego słowa oznaczającego konika morskiego, ponieważ właśnie taki kształt przypomina ta struktura. 🐠

Za co odpowiada?

Hipokamp bierze udział między innymi w:

• tworzeniu nowych wspomnień,
• uczeniu się,
• orientacji w przestrzeni,
• porządkowaniu informacji,
• łączeniu wydarzeń z miejscem i czasem.

To nie jest miejsce, w którym wspomnienia są przechowywane na zawsze. Jego zadaniem jest raczej ich uporządkowanie i przekazanie dalej. Można powiedzieć:

Hipokamp: „Dobra, zapisane. Teraz niech reszta mózgu się tym zajmie.”

Co się dzieje, gdy działa gorzej?

Jeśli hipokamp zostanie uszkodzony, mogą pojawić się trudności z zapamiętywaniem nowych informacji.

Dlatego niektórzy pacjenci potrafią świetnie opowiadać o wydarzeniach sprzed wielu lat, ale nie pamiętają rozmowy sprzed dziesięciu minut.

To właśnie dzięki badaniom takich osób naukowcy zrozumieli, jak ogromną rolę odgrywa hipokamp w tworzeniu nowych wspomnień.

Hipokamp a psychiatria

Badania wykazały, że u części osób z:

• depresją,
• PTSD,
• chorobą Alzheimera,
• przewlekłym stresem,

hipokamp może mieć mniejszą objętość niż przeciętnie. To jednak nie oznacza, że dzieje się tak u każdej osoby ani że samo zmniejszenie hipokampa jest przyczyną choroby. Jest to jeden z elementów bardziej złożonego obrazu.

Ciekawostka

Hipokamp jest jedną z niewielu struktur mózgu, w których – według obecnego stanu wiedzy – przez całe życie mogą powstawać nowe komórki nerwowe. Zjawisko to nazywa się neurogenezą dorosłych. Naukowcy nadal dyskutują, jak duże znaczenie ma ten proces u ludzi, ale wiadomo, że hipokamp jest wyjątkowy pod tym względem. Czyli nawet dorosły mózg potrafi czasem powiedzieć:

„Dobra, doróbmy jeszcze kilka neuronów.”

Źródła

• Scoville W.B., Milner B. Loss of recent memory after bilateral hippocampal lesions (1957).
• National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) – Brain Basics
• StatPearls – Hippocampus Function
• Nature Reviews Neuroscience – Adult hippocampal neurogenesis