Dyrektor, którego wszyscy ignorują.

Wyobraź sobie firmę. Są pracownicy, jest ochrona, jest dział emocji, jest dział pamięci… i jest dyrektor. Tylko że pracownicy często mają gdzieś jego polecenia. Tak właśnie wygląda życie kory przedczołowej.

Gdzie się znajduje?

Kora przedczołowa (ang. prefrontal cortex) znajduje się z przodu mózgu – tuż za czołem. To jedna z najbardziej rozwiniętych części ludzkiego mózgu i jedna z tych, które dojrzewają najpóźniej. Jej rozwój może trwać nawet do około 25. roku życia. Czyli jeśli nastolatek zrobi coś, po czym wszyscy pytają:

„Ale o czym on do cholery myślał?”

…to odpowiedź czasem brzmi:

„Jeszcze nad tym pracuje.”

Nie jest to wymówka dla każdego zachowania, ale rzeczywiście rozwój tej części mózgu trwa dłużej niż wielu innych struktur.

Za co odpowiada?

Kora przedczołowa pomaga:

• planować,
• podejmować decyzje,
• kontrolować impulsy,
• przewidywać konsekwencje,
• utrzymywać uwagę,
• rozwiązywać problemy,
• regulować emocje.

Krótko mówiąc… To ona najczęściej próbuje powiedzieć:

„Może jednak tego nie rób.”

Problem?

Pozostałe części mózgu nie zawsze słuchają. Wyobraź sobie sytuację.

Ciało migdałowate:

„PANIKA! UCIEKAJ!”

Kora przedczołowa:

„Spokojnie… to tylko kot.”

Ciało migdałowate:

„NIE INTERESUJE MNIE TO!”

I zanim kora przedczołowa skończy analizę…

…serce już bije szybciej.

Kora przedczołowa a psychiatria

Badania pokazują, że nieprawidłowe funkcjonowanie tej części mózgu może odgrywać rolę między innymi w:

• ADHD,
• depresji,
• zaburzeniach lękowych,
• PTSD,
• zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych (OCD),
• schizofrenii.

Nie oznacza to jednak, że istnieje jedna “uszkodzona” kora przedczołowa odpowiedzialna za konkretne zaburzenie. Różnice dotyczą aktywności, połączeń z innymi obszarami mózgu i sposobu współpracy całych sieci neuronalnych.

Ciekawostka

To właśnie kora przedczołowa pozwala nam powstrzymać się przed zrobieniem czegoś, co przyszło nam do głowy dosłownie sekundę wcześniej.

Na przykład:

• nie wysłać wiadomości napisanej w złości,
• nie powiedzieć szefowi, co naprawdę się o nim myśli,
• nie kupić piątej drukarki 3D tylko dlatego, że była na promocji.

To ona odpowiada za hamowanie impulsywnych zachowań.

Choć… umówmy się.

Nie zawsze wygrywa.

Źródła

• Miller E.K., Cohen J.D. An Integrative Theory of Prefrontal Cortex Function. Annual Review of Neuroscience (2001).
• Diamond A. Executive Functions. Annual Review of Psychology (2013).
• National Institute of Mental Health – Brain Basics
• StatPearls – Neuroanatomy, Prefrontal Cortex